A Editorial Xerais lanzou en xullo de 2026 unha nova edición especial da emblemática novela O lapis do carpinteiro de Manuel Rivas, coincidindo cun fito histórico: a celebración de superar os 100.000 exemplares vendidos en lingua galega.
As principais novidades e características desta edición de 2026 son:
-
Agasallo simbólico: O libro inclúe fisicamente un lapis de carpinteiro de agasallo, obxecto que serve como fío condutor e gran símbolo de memoria, arte e resistencia dentro da propia historia.
-
Deseño renovado: Presenta unha nova portada deseñada por Pepe Barro e adapta o seu formato ao estilo visual actual da colección Narrativa de Xerais.
-
Éxito internacional: Esta reedición serve tamén para conmemorar a traxectoria dunha das novelas máis internacionais da literatura galega, que xa foi traducida a 40 linguas.
-
Recoñecemento do autor: O lanzamento coincide co ano no que Manuel Rivas foi galardoado co Premio dos Clubs de lectura das bibliotecas escolares de Galicia neste mesmo 2026.
A obra, editada orixinalmente en 1998, mantense como un referente indispensable sobre a memoria histórica, narrando a emocionante e melancólica historia de amor de Daniel Da Barca e Marisa Mallo en tempos de represión.
O lapis do carpinteiro é unha historia de amor, melancolía e liberdade.Un grande amor en tempo de guerra e posguerra que chega ós nosos días entre Marisa Mallo, unha fermosa moza de Fronteira, filla dunha familia reaccionaria e o médico republicano Daniel Da Barca... Premio da Crítica, 1998 (narrativa) Premio Asociación de Escritores en Lingua Galega, 1999 Premio Literario Arcebispo San Clemente, 1999 Premio Literario Amnistía Internacional, 2001
Posuídor da beleza tísica e seguidor da teoría da realidade intelixente do doutor Nóvoa Santos. Fronte a eles a mirada escrutadora dun home que non tiña medo, Herbal, o garda da cadea da Falcona que verá restaurada a súa condición de ser humano por obra e gracia de tantas formas de amor como o lapis do carpinteiro lle foi ensinando a debuxar.O lapis do carpinteiro é testemuño dunha traxedia curativa, unha metáfora de tódalas guerras, unha loita contra o esquecemento que demostra o poder salvífico do amor.Esta excepcional novela ficará no lector gravada coma un engrama, coma o sulco dunha cicatriz que rescata o mellor da nosa memoria.
A crítica literaria, tanto a nivel galego como internacional, coincide en sinalar a O lapis do carpinteiro como unha das obras cumio da narrativa contemporánea. O libro consagrou a Manuel Rivas ao recibir galardóns de gran prestixio como o Premio da Crítica Española (1998), o Premio da Asociación de Escritores en Lingua Galega ou o Premio Arcebispo Xoán de San Clemente. [
Os analistas e críticos destacan de xeito unánime os seguintes puntos cardinais da novela:
O lirismo e a beleza formal
A crítica subliña que Rivas aplica a súa sensibilidade como poeta á estrutura da prosa. A novela está construída a través dun linguaxe altamente poético, cheo de metáforas e imaxes evocadoras. Destácase que consegue retratar a extrema dureza da represión e o frío da cadea sen perder a delicadeza nin a beleza formal.
A complexidade moral e humana
A diferenza doutras obras de memoria histórica de trazo groso, os críticos gabaron como a novela foxe do maniqueísmo. A través do garda Herbal (o personaxe executor), Rivas explora unha profunda humanización do verdugo. Mostra a loita interna dun home deshumanizado polo horror que comeza a recuperar a súa conciencia e empatía a través da observación do amor e do arte.
O realismo máxico e o "dolor fantasma"
Varios analistas vincula n o estilo do libro co realismo máxico latinoamericano. Elementos como a presenza do espectro do pintor asasinado, que segue a falar con Herbal a través do lapis, son vistos como metáforas perfectas da memoria incurable e do "dolor fantasma" da sociedade que sufriu a guerra.
Unha estrutura fragmentaria e sensorial
A crítica especializada adoita recalcar que non é unha historia estritamente lineal. A novela destaca pola súa riqueza sensorial (as miradas, os sons, as cores do Pórtico da Gloria) e por un xogo constante de analepses (saltos no tempo) e cambios de narrador que esixen unha lectura atenta e activa.
Xustiza poética contra o esquecemento
Defínese a obra como un testemuño contra o esquecemento. A crítica valora enormemente a homenaxe explícita que Rivas fai a figuras reais represaliadas no cárcere de Santiago de Compostela, como Ánxel Casal ou Camilo Díaz Baliño, convertendo o lapis nun símbolo universal da arte que sobrevive á barbería.
Se che interesa, podo afondar na adaptación cinematográfica que se fixo desta crítica ou analizar algún dos personaxes secundarios máis gabados polos lectores.
____
Editorial: Xerais 07-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 168
