La zanfona é unha obra histórica, de valor documental incalculable, escrita por Faustino Santalices Pérez e reeditada en versión facsímile pola editorial Ir Indo Edicións no ano 2000.
O texto orixinal foi publicado en 1956 nun momento crítico no que este instrumento medieval estaba a piques de desaparecer por completo en España. Santalices, considerado o gran salvador e recuperador da zanfona en Galicia, plasmou neste breve pero rigoroso manual os seus coñecementos teóricos, históricos e prácticos para evitar que a tradición se perdese.
🔍 Contido e Temática do Libro
O libro condensa o coñecemento teórico e práctico que Santalices acumulou durante décadas de investigación e construción artesanal. Desígnase como un manual analítico estruturado nos seguintes eixes:
- Orixe e Evolución Histórica: Explica como a zanfona evolucionou dende o organistrum medieval (recollido no Pórtico da Gloria de Santiago) ata converterse nun instrumento profundamente vencellado aos cegos cantores e á música popular das feiras galegas.
- Morfoloxía e Anatomía do Instrumento: Describe ao detalle o funcionamento mecánico da zanfona. Santalices debulla os compoñentes clave: a roda que frega as cordas (actuando como un arco infinito), as teclas que modifican a lonxitude da corda para dar as notas, e o sistema de cordas de canto (melodía) e bordóns (acompañamento continuo de pedal).
- Melloras Técnicas: O autor plasma no texto as súas propias aportacións como luthier. Santalices non só tocou a zanfona, senón que a perfeccionou tecnicamente para mellorar a súa afinación, sonoridade e estabilidade, salvando as eivas que fixeran que caese en desuso no século XIX.
- Sinonimia e Terminoloxía: Recolle a diversidade de nomes que recibe o instrumento en diferentes zonas e idiomas (como hurdy-gurdy en inglés ou vielle à roue en francés).
🌟 Por que é tan importante esta edición do ano 2000?
Cara á metade do século XX, a zanfona estaba practicamente extinguida en Galicia; apenas quedaban algúns instrumentos vellos e ninguén que os soubese tocar ou fabricar. Faustino Santalices (Bande, 1877 – Madrid, 1960) dedicou a súa vida a rescatalas: creou o Taller-Escola de Instrumentos Galegos na Deputación de Lugo e gravou os primeiros discos de zanfona.
Cando Ir Indo Edicións decidiu rescatar este texto no ano 2000, fíxoo coincidindo co auxe do movemento folk galego. O obxectivo era poñer ao alcance de novos músicos, artesáns, universidades e investigadores un documento histórico que levaba décadas esgotado e que serve como "acta de nacemento" da recuperación moderna da zanfona na Península Ibérica.
______
Editorial: IR INDO 2000
Idioma: Castellano
Páxinas 38
FACSIMILE DE 1956