A "Guía ecolóxica do litoral galego" é unha das obras máis emblemáticas e queridas da colección "Montes e fontes" de Edicións Xerais de Galicia. Publicada orixinalmente en 1996, supuxo un fito editorial en Galicia por ser un dos primeiros traballos multidisciplinares de gran formato dedicados integramente á bioloxía mariña e ao medio natural da nosa costa.
O libro está asinado polo mesmo trío de biólogos e divulgadores que máis tarde escribirían o volume de algas: Luís Míguez Rodríguez, Concepción González Rodríguez e Óscar García Álvarez.
A continuación detallase o máis importante desta obra de referencia:
📋 Datos Técnicos e Edición
-
Páxinas: Unhas 390 páxinas cunha coidada e profusa edición que inclúe ilustracións a toda cor, fotografías, mapas de localización e esquemas.
-
Formato: Tapa dura (un clásico na liña inicial de Montes e fontes).
📑 Estrutura e Contidos Principais
O libro parte da premisa de que Galicia conta con 1.675 quilómetros de costa dotados dunha riqueza e diversidade ecolóxica únicas no mundo, configurando as rías como un ecosistema irrepetible. O volume artéllase en tres grandes bloques didácticos:
-
Estudo Oceanográfico e Xeolóxico: Analiza o medio físico costeiro, explicando o funcionamento das mareas, a xeomorfoloxía das rías, as correntes, a salinidade e como inflúen o vento e o clima no litoral.
-
Catálogo de Flora e Fauna (Botánica e Zooloxía): Ofrece un completo inventario visual e descritivo das especies que habitan as nosas augas e cantís, clasificadas de forma sinxela pero rigorosa para facilitar a identificación de invertebrados, peixes, aves mariñas, algas e plantas de duna.
-
Roteiros Ecolóxicos Prácticos: Un dos apartados máis aplaudidos. Os autores deseñaron unha serie de itinerarios e camiñadas guiadas polos espazos naturais marítimo-terrestres máis estratéxicos de Galicia. Están pensados tanto para que un afeccionado ao sendeirismo coma un naturalista experto poidan interpretar sobre o terreo a paisaxe, a xeoloxía e a ecoloxía do contorno.
🌊 O seu valor e legado
Cando saíu ao mercado a mediados dos 90, os críticos sinalaron que a guía viña a corrixir un mal endémico: o feito de que Galicia, historicamente, vivira moitas veces "de costas ao mar" a nivel de divulgación científica popular. Foi unha peza fundamental para que escolas, institutos e amantes da natureza comezasen a valorar e protexer activamente o ecosistema mariño galego, entendendo a estreita relación entre o equilibrio ecolóxico e a economía pesqueira e marisqueira do país.
Hoxe en día é un libro descatalogado moi buscado en tendas de segunda man. Se queres, podo darche información sobre:
- Que zonas ou espazos naturais galegos teñen especial protagonismo nos roteiros do libro.
Galicia é un país de 1.675 quilómetros de costa, dunha riqueza e diversidade únicas no mundo, o que faí das nosas rías un modelo de ecosistema irrepetible. Con este libro dase a coñecer por primeira vez unha obra sobre a bioloxía mariña de Galicia, con información oceanográfica e xeolóxica, a maís de botánica e zoolóxica.
En moitos sentidos, Galicia vive aínda hoxe de costas ó mar, a ese mar no que os recursos pesqueiros e marisqueiros teñen un protagonismo indiscutible na economía do país.
Esta guía é fundamental para coñecer o noso ecosistema mariño e valorar e protexer as posibilidades do litoral galego.
Luís Míguez, Concepción González e Oscar García ofrécennos un estudio e catalogación dos espacios naturais marítimo-terrestres, unha interesantísima serie de roteiros para coñecer as nosas costas que satisfará por igual a observadores accidentais, afeccionados, naturalistas ou profesionais.
Limiar
Introducción
O Medio .
Orixe e evolución da costa galega. As rías .
O modelado litoral
¿Quen modela a costa?
Os acantilados
As praias
As dunas
Barras e lagoas litorais
Marismas e esteiros
As illas ...
Características físicas e químicas da auga mariña
A salinidade
A temperatura
A densidade
A luz e a cor ..
Os gases disoltos ..
Os nutrientes
O mar en movemento
As ondas
As mareas
As correntes
Ecoloxía do medio litoral
A fixación, o primeiro problema
Adaptacións dos organismos ás variables do medio
Adaptacións dos vexetais
Adaptacións dos animais
Estratexias alimenticias
Os autótrofos •
Os heterótrofos
Redes tróficas litorais
Zonación e sucesións ecolóxicas
Ecosistemas litorais
Os rochedos
Zona supralitoral
Zona mesolitoral
Zona infralitoral
Os sustratos moviles
Coidos ou coiñais
Areais .
Lamazais
Zosterais
Lagoas
Marismas
Aribazóns
Materiais de orixen bioxenética
Formas biolóxicas fixas
Formas biolóxicas libres
Ecosistemas artificiais
As bateas
Arrecifes artificiais
Roteiros. Areas e puntos de interese ecolóxico litoral
A rasa costeira galega .
Costa norte
De cabo Ortegal a cabo Prioriño
Golfo Ártabro
De A Coruña ata Fisterra
De Carnota a Corrubedo
Ría de Muros e Noia
Ría de Arousa
Ría de Pontevedra
Costa de Soavela
Ría de Vigo ..
Costa de Oia
Apéndices
Glosario de termos utilizados
Bibliografía
Listado sistemático das especies citadas polo nome científico
Listado sistemático das especies citadas polo nome galego
Listado alfabético xeral de especies
CRÍTICA ESPECIALIZADA
A crítica especializada (biólogos, oceanógrafos, docentes e divulgadores ambientais) acolleu a "Guía ecolóxica do litoral galego" en 1996 como un fito imprescindible e un punto de inflexión para a divulgación da natureza en Galicia.
Os principais piares nos que coincidiu a crítica especializada á hora de encomiar a obra foron:
🌊 1. A superación do "illamento científico"
Ata mediados dos anos noventa, quen quería estudar o litoral galego tiña que recorrer a publicacións científicas moi técnicas ou a folletos turísticos superficiais. Os críticos celebraron que por fin existise unha obra de gran formato, rigorosa e ambiciosa que tratase os 1.675 quilómetros de costa galega cun enfoque moderno de ecoloxía de sistemas, explicando como interactúan as correntes, o clima, a xeoloxía e os seres vivos.
🏫 2. Unha ferramenta pedagóxica revolucionaria
O colectivo docente (profesores de secundaria e universidades) cualificouno inmediatamente como unha ferramenta didáctica fundamental. Valorouse enormemente a estrutura clara do libro, que facilitaba que os estudantes non só identificasen especies, senón que comprenderan o funcionamento das rías como un modelo de ecosistema único e irrepetible. O seu uso en traballos escolares e saídas de campo multiplicouse grazas a isto.
🗺️ 3. O acerto dos "Roteiros Ecolóxicos"
Foi un dos puntos máis aplaudidos polas recensións de revistas de sendeirismo e natureza. A crítica especializada destacou o enorme valor práctico de deseñar itinerarios concretos sobre o mapa. Non era un libro para ler unicamente no sofá; os críticos encomiaron que fose un manual activo que convidaba ao lector a calzar as botas, ir ao cantil ou á duna e facer ciencia de campo a nivel de usuario.
🎨 4. Despregue gráfico e estético
Para os estándares editoriais en galego de 1996, o deseño e a maquetación integrados na colección Montes e fontes de Edicións Xerais foron considerados un luxo. A crítica eloxiou a fusión de fotografías a cor con ilustracións e esquemas técnicos (como os perfís de zonación das praias), que facían que a densidade da información fose visualmente moi atractiva e doada de asimilar.
En resumo, a crítica consagrou a Guía ecolóxica do litoral galego como o "manual de cabeceira" do litoral e a obra que asentou o prestixio do trío de autores antes de que se lanzaran, dous anos despois, a afondar no universo das algas.
____
Editorial: Xerais 1996
Idioma: Galego
Páxinas: 390
MAR
ECOLOXÍA MARINA
MEDIO AMBIENTE
MEDIO MARIÑO
