O libro "Cartas de Alejandra Murguía de Castro a Ángela Santamarina (1916-1925)" é un epistolario fundamental publicado polo Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela en 2026. Baixo a indicación de autores varios (AA.VV.), esta valiosa edición literaria correu a cargo da investigadora Dolores Vilavedra, mentres que o limiar ou prólogo foi elaborado polo recoñecido intelectual Xesús Alonso Montero.
O volume supón un fito de enorme relevancia para o patrimonio documental galego polas seguintes razóns:
- Inauguración de colección: Trátase do número 1 da nova Biblioteca da Cátedra Rosalía de Castro da USC, un proxecto destinado a profundar no legado rosaliano e o seu contexto histórico.
- Rescate dunha voz eclipsada: Alejandra Martínez-Murguía de Castro (1859–1937), primoxénita de Rosalía de Castro e Manuel Murguía, foi unha talentosa pintora, ilustradora e compiladora de tradición oral. A súa carreira artística viuse interrompida por ter que asumir os coidados da súa familia, rexeitando incluso un posto no Museo do Prado. Este libro saca a súa propia voz do esquecemento.
- Unha amizade singular: O libro recolle a correspondencia que Alejandra mantivo ao longo de case unha década con Ángela Santamarina (coñecida en Ourense como Angelita Varela), unha destacada filántropa, coleccionista e mecenas nacida na Arxentina. A pesar das súas diferenzas económicas e sociais, ambas compartían profundos lazos intelectuais e afectivos. [
- Claves inéditas sobre Rosalía de Castro: Aínda que a correspondencia data de décadas despois do pasamento de Rosalía, as cartas aportan revelacións íntimas sobre a escritora. Entre elas, Alejandra desvela un dato biográfico descoñecido e impactante: que a súa nai sufrira cinco abortos, o que deita unha nova luz e convida a reinterpretar os silencios, a biografía e algúns dos poemas máis sombrizos de Rosalía. Tamén amosa como a familia xestionaba profesionalmente os seus dereitos de autora.