Os primeiros boieiros documentados en Valeira, Lugo, datan do ano 1808: un preito interposto pola familia dun arrieiro, e por permisos solicitados no ano 1837 para levar bois e outros vacúns á vila e corte de Madrid, a reinos de Castela e Terras de Campos.
Porén, co éxodo ás principais cidades industrializadas de España, unha parte das xentes do rural migraron a esas industrias fabrís: ás téxtiles e conserveiras de Cataluña, ás siderúrxicas e metalúrxicas do País Vasco; outras foron amas de cría para a aristocrática e gobernamental sociedade madrileña; obreiros para as siderúrxicas e minas de Asturias, tamén para as de León… Polo que houbo que subministrar de “víveres vivos” estas cidades, debido ás longas distancias que podrecían as carnes frescas.
“Este ensaio deixa memoria de que a Galiza existiu e de que existe o noso rural, dando fe de que tamén viviu e vive”.
- Os guías do gando: O libro describe con detalle a figura dos boieiros, homes que se dedicaban a levar, guiar e comercializar manadas de bois e becerros desde o rural galego cara a fóra de Galicia.
- Tipos de reses: Detállase como transportaban desde becerros mozos ata os afamados bois de doma e tiro, pasando tamén por vacas senís que xa non eran aptas para a labranza ou a produción local.
- Unha vida nómade: A obra reconstrúe a súa dura cotidianidade itinerante: as viaxes a pé de "pousa en pousa", parando de vila en vila, de feira en feirón, pernoitando en tabernas e vellas pousadas de camiño.
- As primeiras mudanzas (Século XIX): O libro sitúa os primeiros boieiros documentados no concello de Baleira (Lugo) no ano 1808 (a raíz dun preito interposto pola familia dun arrieiro), e recolle os permisos solicitados en 1837 para conducir gando vacún cara á vila de Madrid, Castela e as Terras de Campos.
- O éxodo rural: O texto conecta este oficio co posterior éxodo masivo do rural cara ás grandes cidades industrializadas de España. Explica como as xentes destas comarcas tiveron que buscar outras saídas: traballando nas industrias téxtiles e conserveiras de Cataluña, as metalúrxicas do País Vasco, as minas de Asturias e León, ou exercendo de amas de cría en Madrid.
- O trazado principal: O núcleo do estudo céntrase en inventariar e mapear a póla principal desta rota gandeira, que partía dende o alto Eo (en Baleira, Lugo) e avanzaba cruzando as montañas ata chegar a Benavente (Zamora).
- As etapas do percorrido: O libro describe detalladamente as 14 etapas da viaxe. Como exemplo xeográfico, cítanse paradas como a etapa 6 en Toral de los Vados (vía Vega de Valcarce), onde os boieiros facían noite nos hospedaxes tradicionais da zona.
____
Editorial: Toxosoutos 06-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 240
ENSAIO
HISTORIA
GALICIA