Co pai é un libro de relatos de Xosé Neira Vilas publicado de xeito póstumo en 2019 por Editorial Galaxia. A obra recolle a memoria íntima do autor sobre a figura do seu proxenitor, pechando un ciclo de textos autobiográficos e familiares.
Resumo e Temática
- Orixe do texto: As pezas foron escritas na Habana en febreiro do ano 2000. O escritor gardou os manuscritos inéditos ata que foron recuperados e editados pola profesora Dolores Vilavedra.
- Contido: Componse de 25 prosas breves ou retrincos que lembran as vivencias comúns, conversas e o traballo diario do autor xunto ao seu pai, Xosé Neira Silva.
- O retrato paterno: O pai descríbese como un "home multiplicado", labrego, carpinteiro e construtor. Ao ser Neira Vilas o fillo máis vello, mantivo con el un vencello moi estreito no traballo doméstico e agrario.
-
Continuación memorialística: Este volume sitúase na liña doutros libros de recordos familiares do autor como Lar (1973), Nai (1980) e Pan (1986).
CRÍTICA LITERARIA
A crítica literaria e institucional destaca a Co pai (publicada por Editorial Galaxia en 2019) como unha peza póstuma de gran calidade lírica e memorialística. Esta obra complenta o libro anterior que o autor lle dedicara á súa figura materna, titulado Nai. [Os críticos e estudosos salientan os seguintes valores fundamentais do volume:- Herdeira de Castelao: A crítica especializada —como o espazo especializado Caderno da crítica conducido por Ramón Nicolás— sitúa as pezas de Co pai na liña das célebres Cousas de Castelao. Isto débese ao seu criterio de brevidade, síntese e ao puimento continuo da materia narrativa.
- Prosa poética e hibridismo: Destácase a súa singular prosa poética, un estilo onde se desdibuxan os límites dos xéneros para mesturar con mestría a dimensión narrativa e a lírica.
- A transcendencia do cotián: A crítica institucional, reflectida nas análises da Secretaría Xeral de Política Lingüística, gaba a capacidade de Neira Vilas para facer que anécdotas e lembranzas en principio intranscendentes funcionen como canles para reflexionar sobre realidades moito máis profundas.
-
Riqueza lingüística e expresiva: Préstase especial atención á riqueza expresiva e á aparente sinxeleza dunha prosa moi coidada, que condensa o mellor do estilo maduro do escritor de Gres.
O libro, estruturado en 25 prosas breves ou "retrincos" escritos na Habana no ano 2000, é valorado en conxunto como unha homenaxe íntima que recupera a memoria do traballo agrario e o estreito vencello que o autor mantivo co seu proxenitor, a quen define como un "home multiplicado".
O AUTOR
Xosé Neira Vilas (1928–2015) foi un dos escritores máis queridos, lidos e fundamentais da literatura galega do século XX [gl.wikipedia.org]. Membro da Real Academia Galega, a súa vida estivo marcada pola emigración, o amor á súa terra e o compromiso inquebrantable coa lingua galega [gl.wikipedia.org].
Esta é a cronoloxía esencial da súa vida e legado:
1. Infancia na aldea (1928–1949)
- Orixe rural: Naceu o 2 de novembro de 1928 en Gres (Vila de Cruces, Pontevedra) no seo duna familia campesiña [gl.wikipedia.org].
- Primeiros anos: Esa infancia de posguerra traballando no campo e a súa vida na aldea foron a semente directa que máis tarde deu forma ao personaxe de Balbino [gl.wikipedia.org].
2. A etapa arxentina e o nacemento de Balbino (1949–1961)
- Emigración a Buenos Aires: Con 21 anos emigrou á Arxentina [gl.wikipedia.org]. Alí tivo diversos oficios mentres estudaba xornalismo e comercio de xeito autodidacta [gl.wikipedia.org].
- Activismo cultural: Fundou as Mocidades Galeguistas, creou a editorial Follas Novas e casou coa escritora cubana Anisia Miranda [gl.wikipedia.org].
- O fito literario: En 1961 publicou en Buenos Aires a súa obra mestra, Memorias dun neno galego, revolucionando as letras galegas para sempre [gl.wikipedia.org].
3. O exilio en Cuba (1961–1992)
- Traslado á Habana: Atraídos pola Revolución Cubana, o matrimonio mudouse á illa [gl.wikipedia.org].
- Xornalismo e cultura: Alí Neira Vilas traballou na administración, exerceu o xornalismo e fundou a Sección Galega do Instituto de Literatura e Lingüística de Cuba, rescatando a historia da nosa pegada migratoria na illa [gl.wikipedia.org].
4. O regreso definitivo a Galicia (1992–2015)
- Volta á casa: Tras 43 anos na diáspora, regresou a Galicia para instalarse de novo na súa aldea natal de Gres [gl.wikipedia.org].
- Fundación Neira Vilas: Creou na súa propia casa natal unha fundación cultural que hoxe en día segue a custodiar o seu legado e a dinamizar a cultura no rural [gl.wikipedia.org].
- Pasamento: Faleceu en Gres o 27 de novembro de 2015, aos 87 dous anos de idade, deixando tras de si unha inmensa produción literaria que inclúe narrativa, poesía, ensaio e literatura infantil
____
Editorial: Galaxia 09-2023
Idioma: Galego
Páxinas: 332
NARRATIVA
LETRAS GALEGAS 2027