De cando o Suso foi carteiro é unha das obras infantís máis senlleiras e divertidas de Xosé Neira Vilas, publicada orixinalmente en 1988.
O argumento principal
O protagonista da historia é Suso, un neno de aldea esperto, inquedo e moi curioso. A acción arrinca cando o carteiro oficial do pobo ponse enfermo e non hai ninguén que poida repartir a correspondencia entre os veciños.
Ante esta situación, Suso ofrécese voluntario para coller a saca e facer o reparto. Montado na súa bicicleta, o neno asume a gran responsabilidade de distribuír as cartas, os xornais e os xiros postais por todos os camiños e lugares da parroquia.
O contido e os eixes da historia
O que comeza como unha simple axuda axiña se transforma nunha gran viaxe de aprendizaxe e descubrimento tanto para o rapaz como para os lectores:
- O carteiro como fío de unión: A novela amosa como as cartas eran o medio de comunicación máis importante da época (finais do século XX). A chegada de Suso con correspondencia esperta nos veciños as máis diversas emocións: a ledicia de recibir novas de familiares da emigración, a curiosidade polas cartas de amor ou a expectación ante as noticias do xornal.
- Retrato humano e costumista: A través das paradas que fai Suso no seu traxecto, Neira Vilas debuxa unha variada galería de personaxes rurais, cada un coas súas teimas, dores e alegrías. O neno non só deixa o correo, senón que escoita as historias dos maiores e interactúa con eles con moito enxeño.
- Humor e dinamismo: A diferenza doutras obras máis melancólicas ou duras do autor, esta peza destaca por un ton alegre, lixeiro e cheo de vitalidade, onde as anécdotas da viaxe e as peripecias do protagonista enriba da bicicleta conducen o relato con moito ritmo.
Trátase dunha homenaxe aos oficios tradicionais e ao sentido de comunidade do rural galego, narrada dende a ollada limpa e resolta dun neno.
Os principais eixes analíticos subliñados pola crítica inclúen:
_____
A crítica especializada e os estudosos da literatura infantil galega valoran De cando o Suso foi carteiro (1988) como unha das obras máis dinámicas, luminosas e optimistas da produción de Xosé Neira Vilas. A diferenza da carga dramática presente noutras pezas rurais do autor, os analistas destacan este libro polo seu ton festivo e a súa frescura narrativa.
Os principais eixes analíticos subliñados pola crítica inclúen:
- O devalo cara ao optimismo e a vitalidade: Os analistas valoran enormemente como Neira Vilas aparca a melancolía e o sufrimento que adoitaba rodear os seus nenos labregos (como Balbino) para darlle vida a Suso. A crítica define ao protagonista como o contraposto luminoso de Balbino: un neno cunha infancia feliz, integrada na comunidade, que se move libremente e con ledicia.
- O carteiro como dinamizador social: A nivel socio-antropolóxico, os críticos gaban a intelixencia coa que o autor usa a andaina de Suso para tecer unha crónica colectiva da aldea. Ao converter ao neno en carteiro accidental, a estrutura serve para radiografar o interese por saber do mundo exterior, a dependencia das novas da emigración e o xeito no que a correspondencia unía afectivamente as familias do rural cos seus parentes na diáspora.
- Exemplo de Bildungsroman (Novela de aprendizaxe) a pequena escala: Os estudosos poñen o foco no valor pedagóxico do libro. A viaxe de Suso en bicicleta non é só un percorrido físico, senón que a crítica destácaa como un proceso de maduración, asunción de responsabilidades e recoñecemento por parte dos adultos, todo elo guiado pola xenerosidade e a axuda mutua.
-
Aposta polo humor e un ritmo áxil: Un dos puntos máis celebrados nas recensións é o ritmo áxil da novela. A crítica gaba unha estrutura episódica moi cinematográfica, chea de anécdotas divertidas, un humor branco e intelixente e unha linguaxe enxebrísima que demostra a pericia de Neira Vilas para sintonizar co lector novo sen perder a calidade da súa prosa.
-
O AUTOR
Xosé Neira Vilas (1928–2015) foi un dos escritores máis queridos, lidos e fundamentais da literatura galega do século XX.
Membro da Real Academia Galega, a súa vida estivo marcada pola emigración, o amor á súa terra e o compromiso inquebrantable coa lingua galega.
Esta é a cronoloxía esencial da súa vida e legado:
1. Infancia na aldea (1928–1949)
- Orixe rural: Naceu o 2 de novembro de 1928 en Gres (Vila de Cruces, Pontevedra) no seo duna familia campesiña.
- Primeiros anos: Esa infancia de posguerra traballando no campo e a súa vida na aldea foron a semente directa que máis tarde deu forma ao personaxe de Balbino.
2. A etapa arxentina e o nacemento de Balbino (1949–1961)
- Emigración a Buenos Aires: Con 21 anos emigrou á Arxentina [gl.wikipedia.org]. Alí tivo diversos oficios mentres estudaba xornalismo e comercio de xeito autodidacta.
- Activismo cultural: Fundou as Mocidades Galeguistas, creou a editorial Follas Novas e casou coa escritora cubana Anisia Miranda
- O fito literario: En 1961 publicou en Buenos Aires a súa obra mestra, Memorias dun neno galego, revolucionando as letras galegas para sempre
3. O exilio en Cuba (1961–1992)
- Traslado á Habana: Atraídos pola Revolución Cubana, o matrimonio mudouse á illa [gl.wikipedia.org].
- Xornalismo e cultura: Alí Neira Vilas traballou na administración, exerceu o xornalismo e fundou a Sección Galega do Instituto de Literatura e Lingüística de Cuba, rescatando a historia da nosa pegada migratoria na illa
4. O regreso definitivo a Galicia (1992–2015)
- Volta á casa: Tras 43 anos na diáspora, regresou a Galicia para instalarse de novo na súa aldea natal de Gres
- Fundación Neira Vilas: Creou na súa propia casa natal unha fundación cultural que hoxe en día segue a custodiar o seu legado e a dinamizar a cultura no rural
- Pasamento: Faleceu en Gres o 27 de novembro de 2015, aos 87 dous anos de idade, deixando tras de si unha inmensa produción literaria que inclúe narrativa, poesía, ensaio e literatura infantil.
_____
Editorial: Galaxia 2021
Idioma: Galego
Páxinas: 80
NARRATIVA PARA NENOS
LETRAS GALEGAS 2027