Publicado orixinalmente en 1972 polas Edicións do Galo (e reeditado posteriormente por Galaxia e Laiovento), este ensaio marcou un antes e un despois no pensamento político e económico galeguista.
- A Teoría da Dependencia: Beiras (que nese momento exercía a docencia na USC tras formarse en París e Londres) aplicou a Galicia as teorías económicas do economista François Perroux e a "teoría da dependencia" que entón triunfaba en Latinoamérica.
- Galicia como "periferia colonizada": A tese central do libro demostra que Galicia non era unha rexión "pobre" por causas naturais ou pola suposta indolencia dos seus habitantes. Pola contra, o seu atraso era o resultado dunha subordinación estrutural dentro do Estado español. Galicia funcionaba como unha colonia interior que fornecía materias primas baratas (como enerxía eléctrica e madeira) e man de obra (emigración), mentres que o capital xerado non se reinvestía no propio país.
- O bloqueo do desenvolvemento: O autor analiza como o proceso de industrialización de España en lugar de desenvolver a Galicia, destruíu as súas estruturas tradicionais (como o campesiñado e o sector artesanal) sen substituílas por unha industria autóctona sólida, provocando un desequilibrio crónico.
- Impacto político: O libro transcendeu o ámbito universitario. Converteuse no manual ideolóxico sobre o que se construíu o nacionalismo galego de esquerdas moderno (o da transición e as décadas posteriores), dotándoo dun argumento económico irrefutábel: o autogoberno e o nacionalismo non eran caprichos identitarios, senón necesidades materiais para a supervivencia económica do pobo galego.
Veñen de se cumplir máis de 50 años dende o vran no que escribira O atraso no Can do Penedo de Bueu.
Morfolóxicamente, todo mudou entre a Galiza que eu tentei 'retratar' hai cinco decenios ea de arestora. Habrá quen pense que para millor -feliz el. Ciertamente, o atraso, como síndrome de nuestra realidad social, é sen dudoso pasado. Mais a patoloxía subxacente que se manifestaba daquela na realidade ostensíbel en forma de atraso, foi erradicada?. ¿O só mudaron as formas en que se manifiesta na superficie do noso corpo social?. Foron erradicadas as causas das nosas graves doenzas, ou só mudaron os síntomas?. No cerne da cuestión: deixou Galiza de ser una colonia interna da formación capitalista española, ou simplemente pasou a ser tal a respeito da Unión Europea, eo Estado Español un 'protectorado' dela?.
Xosé Manuel Beiras (Compostela, 1936), é unha figura clave na Galiza contemporánea, tanto pola súa faceta de economista, como catedrático de Estrutura Económica na USC, como pola de político e referente social.
É autor de ensaios fundamentais do pensamento económico galego, como Por unha Galiza liberada e O atraso económico da Galiza. Últimamente traduciu Catro cartas a un amigo alemán e outros textos e A desfeita, de Albert Camus. Excelente articulista e orador, é recoñecido como un dos intelectuais con maior lucidez á hora de interpretar o noso mundo.
Destacou como activista e membro do Consello Internacional do Foro Social Mundial.
No eido político foi cofundador do PSG e do BNG. Posteriormente liderou o Encontro Irmandiño e estivo á fronte do agromar de Anova–Irmandade Nacionalista en xullo de 2012. Nese mesmo ano Anova promoveu a coalición Alternativa Galega de Esquerda (AGE), da que Beiras foi portavoz parlamentario.
___
Editorial: Laiovento 10-2020
Idioma: Galego
Páxinas: 284
GALICIA
ECONOMÍA
NACIONALISMO