"A cara da serra (do lado d´As Forcadas)" é un libro profundamente antropolóxico e poético escrito polo filósofo, tradutor e poeta galego Emilio Araúxo. A obra constitúe un exercicio de memoria histórica e etnográfica dedicado a rescatar e dignificar a vida rural máis illada de Galicia. [1]
Exe central da obra
O libro sitúase no corazón xeográfico e humano do Macizo Central Ourensán, tomando como referencia a paraxe da Serra de Queixa e, de xeito moi específico, a aldea de Forcadas (no concello de Chandrexa de Queixa).
Araúxo constrúe a narración a través de varios piares fundamentais:
-
O pastoreo de alta montaña: O texto serve como un dos derradeiros e máis valiosos testemuños documentais sobre a vida dos pastores de alta montaña en Galicia, unha práctica milenaria en vías de desaparición.
A memoria oral: O autor dálles voz directa ás xentes da serra. A través dos seus xestos, as súas palabras, os seus silencios e os seus recordos, vaise debullando a dureza física pero tamén a amplitude do pensamento dun pobo apegado á terra. - A paisaxe como personaxe: Elementos coma os grandes rabaños espallándose no poñente á noitiña, as uceiras, a herba, os carreiros de montaña e unha perenne memoria da neve configuran un espazo físico que esculpe a psicoloxía dos seus habitantes.
Os grandes rabaños da serra espallándose no poñente á noitiña.
Unha memoria de neve. Unha cosntelación ao lonxe reactivando as luminescencias da vida. A infancia do ollos podo dar fe. A idea de herba, a idea de uceira, a idea de pan e de paz por todos os carreiros. Inda vivos, algúns nomes debaixo dun sudario de terra queimada.
Un dos derradeiros testemuños do pastoreo de alta montaña en Galicia, o espazo de acollida da cara da serra nas voces, nos xestos, na amplitude temporal dos pensamentos de presente, de pasado e de porvir das xentes do Macizo Central. O tempo inmemorial da Serra de Queixa falando, e dándolle outra calma á lectura do posible.
AUTOR
Emilio Araúxo Iglesias (nado en Coles, Ourense, en 1946) é un dos creadores máis singulares, independentes e inconfundibles da cultura galega contemporánea.;Licenciado en Filosofía, destaca pola súa poliédrica traxectoria como filósofo, poeta, etnógrafo, fotógrafo, editor e tradutor.
Considerado un auténtico "autor de culto", Araúxo consagrou gran parte da súa vida a construír a memoria da tribo, exercendo como un cronista poético do macrocosmos da labranza, o pastoreo de alta montaña e as manifestacións máis ancestrais do Entroido galego.
Biografía e Traxectoria
Tras completar os seus estudos de Filosofía, exerceu brevemente como docente nun colexio rural de Xinzo de Limia e posteriormente traballou dous anos como profesor asistente de Estética na Universidade de Santiago de Compostela (USC). Tras aprobar a oposición, pasou a residir en Sacardebois (Parada de Sil), no corazón da Ribeira Sacra. Alí non só estableceu a súa base creativa, senón que foi dando forma a un pequeno museo etnográfico persoal dedicado a preservar os obxectos e a sabedoría do mundo labrego.
A súa escrita sitúase nun espazo marabillosamente híbrido que desdibuxa as fronteiras entre a poesía pura, o ensaio filosófico, a fotografía documental e a recollida oral. A súa obra fuxe por completo dos circuítos comerciais convencionais. De feito, dende o ano 2001 dirixe de forma militante o proxecto editorial non venal Amastra-N-Gallar, a través do cal publicou máis de corenta obras de poetas internacionais e impulsou a difusión dos denominados "felo-textos" ligados ao Entroido de Maceda.
Publicacións Destacadas
A produción bibliográfica de Emilio Araúxo é moi prolífica e atópase repartida entre os seus cadernos independentes e coidadas edicións en selos como Editorial Toxosoutos, Chan da Pólvora ou Axóuxere. As súas obras agrúpanse principalmente en dúas grandes correntes interconectadas:
1. Poesía e Indagación Lítica
- Cinsa do vento: libro da Ribeira Sacra (1996): Unha das súas obras fundacionais, reeditada posteriormente, que serve de canto telúrico á xeografía e ao silencio das ribeiras do Sil.
- Pois (1997) e As chairas da letra (1997): Poemarios de corte máis filosófico e minimalista.
- Xa é día grande (2018): Editado por Chan da Pólvora, afonda na súa liña poética máis depurada.
- Tal vez sí (2024): Publicado en edición bilingüe por Kriller71, este libro toma como eixo central os diálogos e a figura de Isolina Pumar, unha anciá campesiña coa que o autor mantivo unha longa e lúcida relación de escoita.
2. Etnografía, Memoria Oral e Crónica da Serra
- Tempos serodios (1996): Prosa narrativa centrada nas andainas e o simbolismo dos personaxes do Entroido (como os Felos de Maceda).
- Sombra respirada dunha reliquia (barquilleiros) (2012): Un valioso rescate da memoria dos antigos barquilleiros ourensáns.
- Chancras (2017) e Balbina (2015): Libros que rexistran a dureza, as voces e o transcorrer do tempo nas pequenas aldeas.
- Na neve do lobo da xente (2020): Crónica etnográfica e fotográfica ambientada na parroquia de Chaguazoso.
- Xúntase toda a terra (O Entroido en Barcia e Vilaverde) (2020): Unha monumental investigación de máis de 360 páxinas sobre o simbolismo social e ritual do entroido rural.
- O filósofo do arado (Varela Buxán) (2021): Estudo e homenaxe ao gran dramaturgo da Galicia labrega.
- A cara da serra (do lado d´As Forcadas) (2023): Intensa memoria dedicada ao pastoreo de alta montaña no Macizo Central Ourensán.
- Mormentelos (Vai quedar a serra soa) (2023): Unha elexía poética e fotográfica sobre o despoboamento absoluto das serras e a perda dun estilo de vida milenario.
- Había boa vontade e repartíase co Siñor Afranio (2022/2023): Unha das súas últimas xoias de narrativa documental nas que recolle a filosofía cotiá do agro.
____
Editorial: Toxosoutos 02-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 350